Hərtərəfli istedada malik, dahi bir şəxsiyyət olmuş Üzeyir Hacıbəyov (1885-1948) cəmiyyəti ən çox narahat edən sosial problemləri yüksək professionallıqla əks etdirmişdir.Bu baxımdan "O olmasın, bu olsun" (1911) və "Arşın mal alan"da (1913) baş qəhramanlar öz istədikləri şəxslərlə həyat qura bilirlər.

Üzeyir bəy həmişə qadın hüquqlarının müdafiəçisi olmuşdur. Üzeyir bəyin qadın höquqlarının müdafiəsi ruhunda yazdığı əsərlərinin bir çoxunu, Qərb ölkələrində hələ qadınların səs hüququ belə olmadığı bir dövrdə qələmə almışdır. Məhz buna görə də, onun Azərbaycanın ən mütərəqqi yazıçılarından biri hesab edilməyə haqqı vardır.

Aydındır ki, Ü. Hacıbəyov üçün gələcək həyat yoldaşını seçə bilmək hüququ azadlıq və müstəqillik anlayışının əsasını təşkil edirdi. XX əsrin əvvəlində bu həlledici seçimi övladlarının yerinə valideynlər edərdi.

1910-cu ildə o, Tiflisdə tanış olduğu Məleykə Terequlova (1893-1966) ilə evləndi. Bu şəxsi seçim uğurlu oldu. Birgə yaşadıqları 38 il ərzində o, Ü. Hacıbəyova çox böyük dayaq olmuşdur. "O olmasın, bu olsun" əsərində Ü. Hacıbəyov həmçinin din, ziyalılıq, millətçilik, fırıldaqçılıq, və nökərçilik kimi müasir məsələlərə toxunur.

Üzeyir bəy Hacıbəyovun əsərinin əvvəlində Rüstəm bəylə - müflisləşmiş mülkədarla tanış oluruq. Rüstəm bəyin müflislikdən xilas olmaq üçün sevimli qızı Gülnazı yerli tacirə ərə verməkdən başqa çarəsi qalmamışdır. Bu zaman Məşədi Ibad - savadsız, köhnəpərəst, Gülnazdan 35 yaş böyük olan, lakin təzəlikcə əlinə var-dövlət keçmiş varlı tacir səhnədə peyda olur. Əlbəttə ki, bu evlənmək məsələsi Gülnazı dəhşətə gətirir, o gizlincə gənc və gözəl Sərvərə ərə getmək istəyir.

Atasının Gülnazı qoca tacirə ərə vermək qərarına gəlməsini öyrənən zaman Sərvər özünü itirmir və qoca taciri aldadaraq, sevgilisi ilə evlənmək üçün plan cızır. Toy günü o, çadraya bürünür və Məşədi Ibad öz gözəl gəlinin üzünü görmək məqsədi ilə çadranı qaldıranda dəhşətə gəlir. Çadranın altında qadın əvəzinə kişi görür. Tapançanı Məşədi Ibadın başına tutan Sərvər onu nigah andlarını ləğv etməyə və əvəzində qulluqçu Sənəmlə evlənməyə məcbur edir. Məşədi Ibad bunu çox sevinclə yerinə yetirir. Elə operettanın adı da buradan götürülüb: "O olmasın, bu olsun". Özünə həyat yoldaşı axtaran dul tacirə bu və ya o bir o qədər də fərq etmir.

1956-cı ildə kinorejissor Hüseyn Seyidzadə bu operetta əsasında kinossenari yazmış, və gözəl bir film çəkilmişdir. "O olmasın, bu olsun" operettasının yeganə lent yazısı Azərbaycan Dövlət Radiosunun Xor və Orkestri tərəfindən ifa edilmiş və ilk dəfə 1953-cü ildə Azərbaycan radiosunda səslənmişdir.